Zbigniew Rokita, Odrzania. Podróż po ziemiach odzyskanych. Projekt okładki i wklejek: Magdalena Kuc. Konsultacja merytoryczna: Sebastian Rosenbaum. Opracowanie map: Anna Pietrzyk. Fotografia autora na wklejce: Arkadiusz Gola. Redaktorka inicjująca: Bogna Rosińska. Redaktor prowadzący: Artur Wiśniewiski. Opieka produkcyjna: Ewelina Wójcikowska-Jakubiec. Opieka promocyjna: Zofia Kotecka. Adiustacja: Teresa Kruszona. Korekta: Anna Smutkiewicz, Weronika Pikuła. Wydawnictwo Znak, Kraków 2023, s. 312.

NOWA KSIĄŻKA ZBIGNIEWA ROKITY – LAUREATA NAGRODY LITERACKIEJ „NIKE” 2021

To tu, na Ziemiach Odzyskanych, miało po wojnie miejsce jedno z najbardziej  spektakularnych wydarzeń w historii Europy XX wieku. To tu, w tych wszystkich Wrocławiach i Szczecinach, Polska stanęła przed jednym z największych cywilizacyjnych wyzwań – przemienieniem Niemiec w Polskę.

Wciąż jednak widać szwy, którymi pozszywali Polski przedwojenną i powojenną. Wyłażą france. Bo tu, na Odzyskanych, jest jakoś inaczej. Uliczne tabliczki przypominają piastowskie drzewka genealogiczne, zewsząd wyzierają cegły o barwie wściekłej krwi, blokowiska lokowane na prawie niemieckim, wilhelmińskie gmachy otoczone przez parkingi niestrzeżone, a jednak płatne. Tutejsi Polacy często wciąż wahają się, czy już są stąd, czy jeszcze znikąd – a niektórzy dalej snują opowieść, którą ktoś ileś tam lat temu przerwał martwym już mieszkańcom ich kamienic.

I dlatego ja, kundel Ziem Odzyskanych, zlepiony z tutejszych i przyjezdnych, ruszyłem w tę dziwną podróż po Odzyskanych, po Poniemiecczyźnie, żeby to wszystko ujrzeć na własne oczy.

WŁÓCZĘGOWSKI POEMAT REPORTERSKI AUTORA KAJŚ. OPOWIEŚĆ O GÓRNYM ŚLĄSKU

Grzegorz Trochimczuk, Rozstrzelany piasek. Redaktor wydania i korekta: Cecylia Sapowska. Ilustracja na okładce: Andrzej Rapiej. Projekt okładki: Wiktor Matuła. Wydawnictwo Abilion, Rzeszów 2023, s. 72.

Grzegorz Trochimczuk – poeta i prozaik. Urodzony 9 maja 1946 roku w Nowym Dworze Mazowieckim. Od 1965 roku nieprzerwanie związany z Warszawą. Od 2014 roku członek Związku Literatów Polskich, od 2023 roku Prezes Oddziału Warszawskiego ZLP oraz członek Prezydium Zarządu Głównego ZLP. Członek i stypendysta ZAiKS. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Tomiki poetyckie: Dwa ptaki w jednego przeistacza, Przedmowa, Blisko, Wiersze 2013, Potomko­wie niczego, Listy do siebie, Dopóki nie umarłem, Pokuta, Poniki, Nieprzebrane rzeczy. Powieści: 71 dni – Opowieść mężczyzny z sercem kobiety, Odwró­cony (Intymne wędrówki umysłu).

Nagrody: Za zasługi dla literatury Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Odznaka Honorowa „Za­służony dla Kultury Polskiej”, Nagroda im. Juliusza Słowackiego, Odzna­ka Honorowa Związku Literatów Polskich.

Obecna w twórczości wielu pisarzy i poetów wojna zawsze uświadamia, że człowiek w czasie jej trwania, z jednej strony zostaje pozbawiony serca, z drugiej godności. Postępujący kryzys i zobojętnienie na integralne życie, społeczeństw powodują daleko idące ignorowanie podstawowych zasad współistnienia, a co za tym idzie przyzwolenie na okrucieństwo, zniszczenia, miliony ludzkich tragedii. W ślad za poprzednikami Trochimczuk wprowadza czytelnika we własną percepcję współczesnego świata, bez­sensownych działań i konfliktów zbrojnych w komparacji do toczącej się wojny w Ukrainie. Niejednokrotnie drastyczne obrazy, nie bez powodu wzbogacone symboliką ptaków czy zwierząt wyraźnie manifestują kategoryczny sprzeciw autora wszelkiemu złu, okropieństwu, gehennie niewinnych jednostek. Tomik o znamiennym tytule Rozstrzelany piasek to strofy pełne bólu i rozpaczy, to strofy, poprzez które autor oddaje hołd walczącym i ofiarom, to strofy, które potęgują poczucie bezsilności i zmuszają do refleksji, a jeden z pięciu rozdziałów Historie powtarzalne uświadamia, że wojna to niekończący się ciąg ludzkich dramatów, chociaż i bez niej jest ich wiele.

Leszek Nord, Zwierzę. Redakcja: Szymon Kantorski. Fotografie i opracowanie graficzne: Anita Horowska. Wydawca: Fundacja Światło Literatury, Gdańska 2024, s. 82.

LESZEK NORD

Poeta, który debiutował już w latach osiemdziesiątych w prasie literackiej. Po wielu latach przerwy powrócił z arkuszem poetyckim pt. 13 wierszy. W wierszach Leszka Norda poeta stoi między Naturą a Kulturą. „Samotny, zagubiony przygląda się wszechobecnemu misterium życia. Sprawia wrażenie wyobcowanego. Posiada wprawdzie świadomość i pamięć siebie, ale jednocześnie źle znosi oddzielenie od Natury własną świadomością” – te słowa Jacka Sojana doskonale odnoszą się również do wydanego w 2014 roku Rozbitka i drugiej książki poetyckiej wydanej trzy lata później pt. nic się tu nie ubiera w słowa. Leszek Nord dzieli swój czas pomiędzy rodzinnym Gdańskiem a daleką Północą. Na Spitsbergenie pracuje jako cieśla, pisze i fotografuje. Czerpie inspiracje z przenikającej zimnym pięknem Natury.

ANITA KOROWSKA

Architekt o północnym sercu. Zbieraczka wspomnień i kadrów z dalekiej Arktyki. Autorka wystaw fotograficznych. Kolekcjonerka prostych wspomnień. Miłośniczka lodowych polarnych krain, gór wysokich i zielonych lasów,od lat podróżująca po białych, zimnych, odległych arktycznych regionach Svalbardu, Norwegii i Islandii.

Ryszard Wasilewski, O satyrze. Wybrani twórcy i wydarzenia. Opracowanie redakcyjne: Ryszard Wasilewski. Rysunki: Sławomir Łuczyński. Nakład autorski. Biblioteka ZLP O/Łódź, Kolumna 2024, s. 24 nlb.

Ryszard Wasilewski – poeta, satyryk, aforysta, autor tekstów piosenek (wykonywanych przez chóry i kilku bardów). Rocznik 1938. Mieszka w Łasku/Kolumnie. Ukończył Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. Zdobywał nagrody w wielu znaczących konkursach poetyckich i satyrycznych. Bywa także jurorem konkursów literackich. Jest członkiem Związku Literatów Polskich oraz Gdańskiego Klubu Poetów.

Jego utwory ukazują się w pismach literackich i na portalach interneto­wych, zawarte są również w kilkudziesięciu antologiach. Liryka, satyra i aforyzmy, zebrane w 18 dotychczas opublikowanych książkach, były wy­dawane w różnych wydawnictwach krajowych i zagranicznych (w tym roku w Serbii będzie wydany wybór jego wierszy, zaś w Rumunii – pod auspicjami Biblioteki Narodowej – ukazał się zbiór jego wierszy i aforyz­mów) oraz przekładane na języki: serbski, kirgiski, niemiecki, portugalski, macedoński, słowacki i rumuński.

Stefan Kisielewski, Reakcjonista. Autobiografia intelektualna. Wybór i opracowanie redakcyjne: Małgorzata Sopyło. Współpraca: Natalia Ambroziak (wybór), Agnieszka Dębska (redakcja). Opracowanie przypisów: Bartosz Kaliski. Korekta i indeks nazwisk: Anna Richter. Kwerenda ikonograficzna: Ewa Kwiecińska. Zdjęcie na okładce: Stefan Kisielewski, kwiecień 1959. Fot. Henryk Hermanowicz / Fotozon. Wydawca: Ośrodek KARTA, Warszawa 2011, s. 390 + 8 nlb.

Stefan Kisielewski – reakcjonista, którego myśl tworzyła wyłom w monolicie Peerelu – od lat 30. podążał swą odrębną drogą. Jego intelektualna autobiografia jest kompozycją tekstów wybranych z całej spuścizny: wystąpień prasowych, radiowych i sejmowych, dzieł pisarskich i dzienników, poufnych wypowiedzi – z listów, notatek, podsłuchów SB. Zesta­wienie ich obok siebie, w formie opowieści o całym życiu, ukazuje obraz Kisiela wolny od stereotypów – po raz pierwszy w pełnym wymiarze jego twarz, a nie maskę.

Jestem entuzjastą opozycji jako takiej, uważam ją za niezwykle cenne i konstruktywne zjawisko społeczne, za klapę bezpieczeństwa i gwarancję zdrowego rozsądku, za głos su­mienia i konieczny ferment, za znamię autentyczności i intensywności życia zbiorowego. [...] Każdy obraz składa się ze świateł i z cieni. Gdy wszyscy chcą być światłem, ja pragnę być cieniem: w ten sposób umożliwiam w ogóle to, że obraz będzie rzeczywiście obrazem.

Kraków, kwiecień 1954, w odpowiedzi na ankietę tygodnika „Nowa Kultura”

Jak Koledzy wiedzą, nie jestem socjalistą, patrzę na sprawy pragmatycznie, nieobciążony żadną doktryną, ale co dobre – uznam za dobre, a co złe – uznam za złe. I kończę apelem: więcej eksperymentowania, więcej śmiałości, więcej jawności. Musimy tchnąć jakiegoś du­cha odnowy w to społeczeństwo.

Warszawa, 20 grudnia 1962, w przemówieniu sejmowym

Ja mam cierpliwość: przeczekałem Hitlera, Stalina, Gomułkę i pomniejszych, dlatego mam przywilej zamieszkiwania w Polsce. A jest to jeden z najciekawszych krajów świata, choć nie zawsze najsympatyczniejszych. I dla „literata” kopalnia tematów – chcę z niej czerpać do śmierci, choćby nikt nigdy nie miał tego czytać.

Paryż, 22 stycznia 1976, w liście do Leopolda Tyrmanda

Stefan Kisielewski (1911-1991) – publicysta, pisarz, fe­lietonista „Tygodnika Powszechnego”, kompozytor, kry­tyk muzyczny. Pierwsze teksty publikował przed wojną [m.in. w „Buncie Młodych” Jerzego Giedroycia]. W cza­sie okupacji pracował w konspiracyjnym radiu. Od 1945 roku autor w prasie katolickiej, sceptyczny wobec nowe­go ustroju. W latach 1957-65 poseł środowiska „Znak” na Sejm PRL II i III kadencji. Walczył z cenzurą i ab­surdami komunistycznej rzeczywistości. Sygnatariusz Listu 34. Publicysta paryskiej „Kultury” i prasy niezależ­nej. Po 1989 roku wnikliwy komentator transformacji.

Magia ogrodów. Antologia. Redakcja i projekt okładki: Andrzej Dębkowski. Współpraca: Joanna Słodyczka. Zdjęcia w książce i na okładce: Leszek Lisiecki. Wydawnictwo Autorskie Andrzej Dębkowski, Zelów 2024, s. 164.

„Magia ogrodów”, to antologia zawierająca wiersze laureatów, uczestników Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego „Magia ogrodów” w Rabie Wyżnej w latach 2016-2023.