Archiwum nowości książkowych

Nowości książkowe

Arkadiusz Frania, Tadeusz Gierymski. »Pisanie wierszy to umieranie po kawałku«. Redakcja i korekta: Barbara Strzelbicka. Fotografia Autora: Szymon Halter. Okładka, opracowanie graficzne i projekt oraz obraz na okładce: J.M. Krasucki, Tadeusz Gierymski, pastel, 2024. Wydawca: Towarzystwo Galeria Literacka, Częstochowa 2024, s. 212.

Wstęp

Tadeusz Gierymski to twórca, który staje mi się coraz bliższy. Jego wewnętrzne zmagania z własnym losem, z konsekwencjami podejmowanych decyzji, budują przestrzeń psychiczną, w której odnaleźć się może wielu, zwłaszcza w obecnych czasach, kiedy każdy z nas nosi w sobie opowieść o przygnębieniu i depresji, choć nie zawsze ta opowieść wychodzi poza umysł, udrękę skrywaną w czterech ścianach prywatnego smutku, osobistego jarzma.

O twórczości autora Rosy i rdzy napisałem parę tekstów, w tym książeczkę „Solidne niefarbowane retro”. O poezji Tadeusza Gierymskiego z 2004 roku; w istocie był to nieco obszerniejszy szkic, który za namową jego bohatera zdecydowałem się opublikować jako osobną pozycję. Ta praca stała się jednak dla mnie wyrzutem sumienia; wiedziałem, że poeta zasługuje na poważniejsze omówienie, ale wciąż brakowało mi elementu spajającego.

Po niemal dwudziestu latach doszedłem do przekonania, że właśnie tu i teraz powinienem napisać swój tekst o Tadeuszu Gierymskim na nowo, tak, jak czuję i tak, jak prowadzi mnie sam twórca w wierszach, prozach, notatkach, wywiadach i w prawdziwych przyśnieniach, bo jestem pewny, że miałem z poetą również kontakt wymykający się pomiarom i zdrowemu rozsądkowi. Na każdym etapie przygotowywania książki prowadziłem z twórcą dialog, radziłem się i dopytywałem.

Otworzyłem myśli na pisarski dorobek autora Krótkiej ody do lampy.

Traktuję niniejszą publikację jako swojego rodzaju pamiętnik lektury, albowiem moja narracja nabrzmiewała w mięśniach przez dwie dekady, a zasiadając do konstruowania całości, wykorzystywałem to, co „magazynowało się” w pamięci. Nie rezygnuję jednak z aparatu polonistycznego, stąd mniej lub bardziej rozbudowane przypisy i odwołania, wychodzę bowiem z założenia, że z wnioskami i analizami literackimi można polemizować, lecz wskazówki bibliograficzne posiadają obiektywną wartość.

Znałem Tadeusza Gierymskiego osobiście, byłem jednym z wielu autorów, którym umożliwił debiut na łamach „Dziennika Częstochowskiego. 24 Godziny”. Miałem przyjemność kilkakrotnie gościć u poety w jego słynnym skromnym mieszkaniu przy ulicy Kukuczki w Częstochowie. Widywałem Go na promocjach, w przelocie, gdzieś i kiedyś. Niniejsza publikacja wyrasta z atmosfery spotkań, zarówno tych, które odbywały się w rzeczywistości (w pokojach, siedzibach redakcji, przy kawiarnianych stolikach, na ulicach), jak i z wielogodzinnego wczytywania się w emocje Tadeusza Gierymskiego obecne w każdym jego utworze.

Książka ukazuje się w punkcie przecięcia światów i świadomości, między dwiema rocznicami: 95. urodzin i 15. śmierci Poety.

__________________

Arkadiusz Frania, urodził się 4 maja 1973 roku w Przechlewie (obecnie woj. pomorskie). Poeta, prozaik, krytyk literacki.

W 1993 roku ukończył Technikum Hutnicze w Zespole Szkół Elektroniczno-Mechanicznych w Częstochowie (technik-elektronik o specjalności: elektryczna i elektroniczna automatyka przemysłowa). W latach 1993-1994 studiował na Wydziale Elektrycznym Politechniki Częstochowskiej w Częstochowie.

W 1999 roku ukończył filologię polską w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Częstochowie, a w roku 2000 – Podyplomowe Studium Informatyczne w Szkole Informatyki przy Politechnice Częstochowskiej w Częstochowie.

W 2003 roku uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa (Uniwersytet Śląski) na podstawie rozprawy Powojenne dyskusje nad pozytywizmem. 1944/45-1948/49.

Opublikował kilkadziesiąt książek.

W 2014 roku nakładem Književniego Klubu „Branko Miljković” w Knjaževacu (w serii Biblioteka „Bdenje”) w tłumaczeniu Olgi Lalić-Krowickiej ukazało się pt. Asocijacije serbskie wydanie Jestem pomysłem Pana Boga na człowieka.

Mieszka w Częstochowie.

Magdalena Węgrzynowicz-Plichta, chimery. Redakcja i posłowie: Magdalena Węgrzynowicz-Plichta. Wydawnictwo SINGO, Kraków 2023, s. 127.

Józef Frąckowiak, Czytanka, Czytadło. Projekt okładki: Piotr Wieczorek. Nakład autorski, bez miejsca wydania, rok 2023, strony nienumerowane.

Anna Giesko, ziemia wcale nie jest okrągła. Projekt okładki i opracowanie graficzne: Maria Kuczara. Korekta: Agnieszka Nawrocka. Zdjęcie autorski: Jolanta Stelamasiak. Redak-tor serii Biblioteka FONT i tomu: Łucja Dudzińska, tom 75. Wydawca: FONT, Poznań 2024, s. 50.

Anna Giesko, po 20-letniej przerwie, oddaje w nasze ręce swój trzeci zbiór wierszy. Czytając tom ziemia wcale nie jest okrągła na początku ulegamy atmosferze ufności, ukojenia. Autorka skutecznie buduje nastrój. Robi to w subtelny, nostalgiczny sposób. Śmiało korzysta ze środków poetyckich, wpływających na wyobraźnię czytelnika. Pokazuje nam, że zakochana kobieta uwierzy, we wszystko, nawet że „ziemia wcale nie jest okrągła”. Mamy również świadomość, że pragnie na tych kłamstwach i kłamstewkach budować swoją codzienność. Nad warstwą słonecznej sielanki, narastają chmury. Zdajemy sobie sprawę, że ten spokój był pozorny jak cisza przed burzą. Rośnie obawa, którą potwierdzają słowa mężczyzny – „odchodzę”... I co dalej? Czytamy o wszelkich wyrazach buntu, aby ostatecznie „toczyć pod górę Syzyfowy kamień / ciężki od małej wiary // i jak zawsze/ zbyt szybko kończy się dzień / a zaczyna wieczność”. Później zapanuje spokój, pustka – „jest cicho / niemal dostojnie / w powietrzu narasta smak krzyku” – wiersz nikogo. Znamienny jest cytat z wiersza jak osioł: „dorastam / niosąc ostrożnie skorupę domu / na brzemiennych ciszą ramionach”. Tom Anny Giesko polecam jako liryczną opowieść o życiu i emocjach, napisaną w sposób precyzyjny i przemyślany.

Łucja Dudzińska

Zbigniew Rokita, Odrzania. Podróż po ziemiach odzyskanych. Projekt okładki i wklejek: Magdalena Kuc. Konsultacja merytoryczna: Sebastian Rosenbaum. Opracowanie map: Anna Pietrzyk. Fotografia autora na wklejce: Arkadiusz Gola. Redaktorka inicjująca: Bogna Rosińska. Redaktor prowadzący: Artur Wiśniewiski. Opieka produkcyjna: Ewelina Wójcikowska-Jakubiec. Opieka promocyjna: Zofia Kotecka. Adiustacja: Teresa Kruszona. Korekta: Anna Smutkiewicz, Weronika Pikuła. Wydawnictwo Znak, Kraków 2023, s. 312.

NOWA KSIĄŻKA ZBIGNIEWA ROKITY – LAUREATA NAGRODY LITERACKIEJ „NIKE” 2021

To tu, na Ziemiach Odzyskanych, miało po wojnie miejsce jedno z najbardziej spektakularnych wydarzeń w historii Europy XX wieku. To tu, w tych wszystkich Wrocławiach i Szczecinach, Polska stanęła przed jednym z największych cywilizacyjnych wyzwań – przemienieniem Niemiec w Polskę.

Wciąż jednak widać szwy, którymi pozszywali Polski przedwojenną i powojenną. Wyłażą france. Bo tu, na Odzyskanych, jest jakoś inaczej. Uliczne tabliczki przypominają piastowskie drzewka genealogiczne, zewsząd wyzierają cegły o barwie wściekłej krwi, blokowiska lokowane na prawie niemieckim, wilhelmińskie gmachy otoczone przez parkingi niestrzeżone, a jednak płatne. Tutejsi Polacy często wciąż wahają się, czy już są stąd, czy jeszcze znikąd – a niektórzy dalej snują opowieść, którą ktoś ileś tam lat temu przerwał martwym już mieszkańcom ich kamienic.

I dlatego ja, kundel Ziem Odzyskanych, zlepiony z tutejszych i przyjezdnych, ruszyłem w tę dziwną podróż po Odzyskanych, po Poniemiecczyźnie, żeby to wszystko ujrzeć na własne oczy.

WŁÓCZĘGOWSKI POEMAT REPORTERSKI AUTORA KAJŚ. OPOWIEŚĆ O GÓRNYM ŚLĄSKU

Grzegorz Trochimczuk, Rozstrzelany piasek. Redaktor wydania i korekta: Cecylia Sapowska. Ilustracja na okładce: Andrzej Rapiej. Projekt okładki: Wiktor Matuła. Wydawnictwo Abilion, Rzeszów 2023, s. 72.

Grzegorz Trochimczuk – poeta i prozaik. Urodzony 9 maja 1946 roku w Nowym Dworze Mazowieckim. Od 1965 roku nieprzerwanie związany z Warszawą. Od 2014 roku członek Związku Literatów Polskich, od 2023 roku Prezes Oddziału Warszawskiego ZLP oraz członek Prezydium Zarządu Głównego ZLP. Członek i stypendysta ZAiKS. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Tomiki poetyckie: Dwa ptaki w jednego przeistacza, Przedmowa, Blisko, Wiersze 2013, Potomkowie niczego, Listy do siebie, Dopóki nie umarłem, Pokuta, Poniki, Nieprzebrane rzeczy. Powieści: 71 dni – Opowieść mężczyzny z sercem kobiety, Odwrócony (Intymne wędrówki umysłu).

Nagrody: Za zasługi dla literatury Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Odznaka Honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, Nagroda im. Juliusza Słowackiego, Odznaka Honorowa Związku Literatów Polskich.

Obecna w twórczości wielu pisarzy i poetów wojna zawsze uświadamia, że człowiek w czasie jej trwania, z jednej strony zostaje pozbawiony serca, z drugiej godności. Postępujący kryzys i zobojętnienie na integralne życie, społeczeństw powodują daleko idące ignorowanie podstawowych zasad współistnienia, a co za tym idzie przyzwolenie na okrucieństwo, zniszczenia, miliony ludzkich tragedii. W ślad za poprzednikami Trochimczuk wprowadza czytelnika we własną percepcję współczesnego świata, bezsensownych działań i konfliktów zbrojnych w komparacji do toczącej się wojny w Ukrainie. Niejednokrotnie drastyczne obrazy, nie bez powodu wzbogacone symboliką ptaków czy zwierząt wyraźnie manifestują kategoryczny sprzeciw autora wszelkiemu złu, okropieństwu, gehennie niewinnych jednostek. Tomik o znamiennym tytule Rozstrzelany piasek to strofy pełne bólu i rozpaczy, to strofy, poprzez które autor oddaje hołd walczącym i ofiarom, to strofy, które potęgują poczucie bezsilności i zmuszają do refleksji, a jeden z pięciu rozdziałów Historie powtarzalne uświadamia, że wojna to niekończący się ciąg ludzkich dramatów, chociaż i bez niej jest ich wiele.

Leszek Nord, Zwierzę. Redakcja: Szymon Kantorski. Fotografie i opracowanie graficzne: Anita Horowska. Wydawca: Fundacja Światło Literatury, Gdańska 2024, s. 82.

LESZEK NORD

Poeta, który debiutował już w latach osiemdziesiątych w prasie literackiej. Po wielu latach przerwy powrócił z arkuszem poetyckim pt. 13 wierszy. W wierszach Leszka Norda poeta stoi między Naturą a Kulturą. „Samotny, zagubiony przygląda się wszechobecnemu misterium życia. Sprawia wrażenie wyobcowanego. Posiada wprawdzie świadomość i pamięć siebie, ale jednocześnie źle znosi oddzielenie od Natury własną świadomością” – te słowa Jacka Sojana doskonale odnoszą się również do wydanego w 2014 roku Rozbitka i drugiej książki poetyckiej wydanej trzy lata później pt. nic się tu nie ubiera w słowa. Leszek Nord dzieli swój czas pomiędzy rodzinnym Gdańskiem a daleką Północą. Na Spitsbergenie pracuje jako cieśla, pisze i fotografuje. Czerpie inspiracje z przenikającej zimnym pięknem Natury.

ANITA KOROWSKA

Architekt o północnym sercu. Zbieraczka wspomnień i kadrów z dalekiej Arktyki. Autorka wystaw fotograficznych. Kolekcjonerka prostych wspomnień. Miłośniczka lodowych polarnych krain, gór wysokich i zielonych lasów,od lat podróżująca po białych, zimnych, odległych arktycznych regionach Svalbardu, Norwegii i Islandii.