Grzegorz Bazylak, Wiralobranie. Redakcja: Zbigniew Joachimiak. Projekt okładki: FŚL. Seria Literatura XXI wieku. Polska Poezja Współczesna. Wydawca: Fundacja Światło Literatury. Migotania, Gdańsk 2026, s. 88. 

Z tych metarefleksyjnych wierszy wyłaniają się eteryczne figury neuroatypowych ludzi, którzy próbując przetrwać gdzieś na peryfe­riach złotego wyrobiska globalnego technofeudalizmu, nieustannie lawirują między mglistym semiologicznym postulatem: „świat zaczy­na się tam, gdzie kończy się sens”, a rozwiewającym wątpliwości haptycznym poleceniem: „włącz nawigację, będziesz tam zaraz”.

To wiersze o ludziach postawionych przed wyborem między ry­zykiem przygody a komfortem rutyny, między pozłotą normalsów a tombakiem normików. O ludziach, którzy chwilami dochodzą do stanu, gdy zaczynają żyć swoim własnym algorytmem, a wtedy sku­tecznie uwalniają się spod presji tego, co także nam wszystkim istot­nie zagraża, ale podstępnie twierdzi, że oferuje pomoc i ochronę. Od tego wszystkiego, co być może wykazuje się odwagą, ale tylko po to, aby kazać nam znów cierpieć, nawołując: „Yes you can”.

Miotając się między oryginałem, kalką i kopią, pomiędzy matrycą „danych personalizacji” a siecią „ustawień prywatności”, nie przestają być tymi, którzy snują własne opowieści, jak przegrać, żeby wygrać, zerwać z filozofią lamentu, wyrwać się z położenia dryfującej masy, podważając zastane status quo, oswajając nas z brakiem akceptacji wobec tego, co nieustannie zmienia się w zakamuflowane procedu­ry nękania, kontroli, wykluczania i zniszczenia.

Taka strategia zaprzeczania, oporu i penetrowania granic, jako prymarna właściwość wrażliwej literatury i uważnej lektury, wiąże się komplementarnie z artystyczną genealogią kultowych latynoamery­kańskich poetów, Roberto Bolańo (1953-2003) z Chile oraz Roque'a Daltona (1935-1975) z Salwadoru, których kilkanaście wierszy w uni­kalnym przekładzie na język polski stanowi integralną część tej hy­brydowej książki poetyckiej.

Te pełne pasji i kontestacji wiersze są dobitną manifestacją performatywnej wolności słowa poetyckiego, działają jak detoks, jak chwi­la poznawczego dystansu w obsesyjnie mediatyzowanych realiach życia, w czasach kompulsywnego skrolowania po kanałach i bezre­fleksyjnej celebrytyzacji wiralowych memów.

Janina Artman

Grzegorz Bazylak (1953, Wrocław) – prof. dr hab. n. farmaceutycznych (2013, ORCID 0000-0002-5640- 6718). Student Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni (1973/74) i absolwent Politechniki Łódzkiej (1979). W latach 1979-2019 pracownik naukowo-dydaktycz­ny uniwersytetów w Łodzi, Antwerpii (Belgia), Birming­ham (UK), Bydgoszczy i Toruniu. Autor zbiorów wierszy Gdańska noc (1998), Dansing Polanica (1999), Wszę­dzie blisko (2013), Jedna tobie, druga mnie – wiersze i komentarze (2014), Rewolwery Pol i Negri (2022), Ma­nekiny Rubensa (2023), Kwartet z Girony (2024), Apte­ka markiza Pareto (2025), antologii szkiców o teatrze Akcje, zwroty, odsłony (2015) oraz monografii krytycz­noliterackiej Faktura czy paragon. O prozie Zbigniewa Wilczyńskiego (1954-2008) i nie tylko (2020). Wiersze, recenzje, eseje i przekłady z poezji latynoamerykań­skiej publikował od 1977 roku w czasopismach literackich, m.in.: „Afront”, „Akcent”, „Akant”, „Awers” „eleWator”, „Fraza”, „Galeria”, „Gazeta Kulturalna”, „Lamus”, „Me­tafora”, „Migotania”, „Nowy Napis Co Tydzień”, „Od­głosy”, „Okolice”, „PAL-Przegląd Artystyczno-Literac­ki”, „Portret”, „Radostowa”, „Słowo”, „Topos”, „Twór­czość”, „Więź”, „Wyrazy”. Laureat Nagrody Honorowej „Złoty OTIS” (2019). Od 2024 roku należy do Oddziału Gdańskiego Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Mieszka w Bydgoszczy.